7596 Sayılı Fon Kanunu ve Yatırım Fonlarının Tasfiyesi: Ara Ödeme, Net Yatırım Hesabı ve Dava Hakları

7596 sayılı Fon Kanunu (Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun), Eylül 2026 döneminde sermaye piyasalarında yaşanan likidite krizi sonrasında alım-satıma kapatılan yatırım fonlarının tasfiye usulünü, 1 milyon TL ara ödeme şartlarını ve mağdur yatırımcıların alacak haklarını düzenleyen özel nitelikli bir yasadır. 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren bu düzenleme ve aynı gün Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından ilan edilen uygulama esasları; katılma payı sahiplerinin alacaklarının net yatırım tutarı üzerinden ödenmesini ve kusurlu yöneticilerin şahsi malvarlıklarının kamu alacağı gücüyle takip edilmesini hükme bağlamıştır.
Sermaye piyasası hukukunun temel direği, yatırım fonu malvarlığının kurucu ve yönetici şirketin malvarlığından ayrı tutulması ve saklayıcı kuruluş güvencesinde korunmasıdır. Ancak Eylül 2026’da yedi portföy yönetim şirketine ait toplam 131 yatırım fonunda ortaya çıkan likidite tıkanıklığı, katılma payı iade taleplerinin karşılanamamasına ve fonların temerrüde düşmesine yol açmıştır. Yaşanan bu olağanüstü tablo karşısında kanun koyucu, genel hükümlerle yürütülecek klasik bir tasfiyenin yıllarca süreceğini gözeterek istisnai bir tasfiye ve tazmin mekanizması ihdas etmiştir.
2026 Yatırım Fonu Krizi ve 7596 Sayılı Kanun’un Hukuki Niteliği
Özel hukuk perspektifinden bakıldığında, yatırımcı ile portföy yönetim şirketi arasındaki ilişki güven ve sadakat esasına dayanan, vekâlet sözleşmesi unsurlarını barındıran kendine özgü (sui generis) bir sermaye piyasası sözleşmesidir. Olağan piyasa koşullarında yatırımcı, elindeki katılma payını fona iade ettiğinde fonun o günkü toplam portföy değerinin toplam pay sayısına bölünmesiyle bulunan birim pay fiyatı üzerinden alacağına kavuşur.
Eylül 2026’da patlak veren fon krizinde ise iki temel hukuki engel ortaya çıkmıştır:
- Bazı fon portföylerinde yer alan varlıkların piyasa bozucu ve manipülatif çapraz işlemlerle gerçek değerinin çok üzerinde fiyatlandığı, dolayısıyla ekranlarda görünen son birim pay fiyatlarının fiktif (zahiri) bir büyüklüğü ifade ettiği anlaşılmıştır.
- Fon portföylerindeki likit varlıkların erimesi ve teminat yapılarının bozulması nedeniyle, yatırımcıların satış talimatlarını karşılayacak nakit akışı tamamen durmuştur.
7596 sayılı Fon Kanunu, bu yapısal tıkanıklığı aşmak üzere tasarlanmış geçici, istisnai ve dar kapsamlı bir kanundur. Düzenleme, Türkiye’deki tüm yatırım fonları için kalıcı bir “fon sigorta sistemi” getirmemekte; yalnızca kriz kapsamında tasfiyesine hükmedilen belirli fonların tasfiye bilançolarını ve ödeme sıralamasını yeniden kurgulamaktadır.
Kanunun Zaman ve Konu Bakımından Uygulama Alanı
Bir yatırım fonunun 7596 sayılı Kanun hükümlerine tabi olabilmesi için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- İlgili fonun, SPK’nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen 131 yatırım fonu arasında bulunması,
- Kanunun Resmî Gazete’de yayımlandığı 27 Ekim 2026 tarihi itibarıyla bu fonun tasfiye işlemlerinin henüz tamamlanmamış olması.
SPK’nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarından sonra, varlık yapısı uygun olduğu için 27 Ekim 2026’dan önce olağan tasfiyesini tamamlayarak yatırımcılarına ödemelerini gerçekleştiren fonlar yeni yasanın kapsamı dışında kalmıştır. Buna karşılık SPK’nın 27 Ekim 2026 tarihli Usul ve Esaslar düzenlemesi uyarınca; tasfiyesi henüz sonuçlanmamış olan Tera Portföy Yönetimi A.Ş., Pusula Portföy Yönetimi A.Ş. ve Atlas Portföy Yönetimi A.Ş. kuruculuğundaki fonlar için özel tasfiye ve ara ödeme süreci resmen başlatılmıştır. Yasa, 27 Ekim 2026’da yürürlüğe girmekle birlikte 17 Eylül 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde geriye etkili hüküm doğurmaktadır.
Tasfiyedeki Fonlarda Alacak Hesabı: Birim Pay Fiyatından “Net Yatırım Tutarı”na Geçiş
7596 sayılı Kanun’un getirdiği en köklü hukuki yenilik, tasfiye halindeki fonun nakit varlığı yetersiz kaldığında yatırımcı alacağının hesaplanma yöntemini değiştirmesidir. Kanun koyucu burada fonun mali gücüne göre ikili bir ayrım benimsemiştir:
- Fon Nakdinin Yeterli Olması: Tasfiye kapsamındaki fonun dağıtılabilir nakit varlığı, tasfiye kararından (17 Eylül 2026) bir önceki gün sonu itibarıyla açıklanan birim pay fiyatı üzerinden hesaplanan toplam pay değerini karşılamaya yetiyorsa, herhangi bir kesinti veya endeksleme yapılmaksızın doğrudan nihai ödeme gerçekleştirilir.
- Fon Nakdinin Yetersiz Olması (Net Yatırım Tutarı Esası): Fonun dağıtılabilir nakdi, ilan edilen son birim pay fiyatlarını karşılamaya yetmiyorsa; manipülatif fiyat hareketlerinden kaynaklanan sanal kazançlar tasfiye hesabından arındırılır ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından hesaplanacak “Net Yatırım Tutarı” esas alınır.
MKK Tarafından FIFO ve Enflasyon Endekslemesi Nasıl Uygulanır?
Net yatırım tutarı hesaplaması, yatırımcının fona fiilen koyduğu anaparanın enflasyon karşısındaki reel alım gücünü korumayı amaçlar. MKK kayıtları üzerinden yürütülen bu hesaplama şu aşamalardan oluşur:
- Nakit Giriş ve Çıkışların Tespiti: Yatırımcının ilgili fona yatırdığı tüm nakit tutarlar ile geçmişte fondan yaptığı kısmi satış (çekim) tutarları işlem bazında listelenir.
- İlk Giren İlk Çıkar (FIFO) Mahsubu: Yatırımcının tasfiye öncesinde fondan yaptığı nakit çıkışları, kronolojik olarak en eski tarihli nakit girişlerinden düşülür.
- TÜFE ve Yİ-ÜFE Aritmetik Ortalamasıyla Güncelleme: Mahsup işlemleri sonrasında fonda kalan net nakit hareketleri, işlemin gerçekleştiği tarihten tasfiye tarihine kadar geçen süre için Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması alınarak gün esasına göre (kıstelyevm) güncellenir.
7596 Sayılı Kanun Kapsamında 1 Milyon TL Ara Ödeme Şartları ve Öncelik Sırası
Fon portföylerindeki taşınmazların, girişim sermayesi yatırımlarının veya likiditesi düşük payların paraya çevrilmesi zaman alacağından, yatırımcıların mağduriyetini hafifletmek amacıyla nihai tasfiye sonu beklenmeksizin 1.000.000 TL üst sınırlı ara ödeme (avans ödemesi) mekanizması kurulmuştur.
SPK’nın 27 Ekim 2026 tarihli düzenlemesi ve 7596 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ara ödeme sürecinin temel kuralları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Uygulama Kriteri | 7596 Sayılı Kanun ve SPK Usul-Esaslarındaki Karşılığı |
| Görevlendirilen Bankalar | Tera Portföy fonları için Türkiye İş Bankası A.Ş.; Pusula Portföy ve Atlas Portföy fonları için T.C. Ziraat Bankası A.Ş. tasfiye ve ödeme işlemlerini yürütür. |
| Kaynak Sınırı | Ödemelerde Hazine veya kamu kaynağı kullanılmaz; ödemeler yalnızca ilgili fonun tasfiye malvarlığından ve sorumlulardan geri kazanılan tutarlardan yapılır. |
| Ara Ödeme Tavanı | Enflasyon endekslemesi yapılmaksızın hesaplanan nominal net yatırımı 1 milyon TL’nin altında olanlara net yatırımı kadar; 1 milyon TL ve üzerinde olanlara ise en fazla 1.000.000 TL ara ödeme yapılır. |
| Pay Değeri Üst Sınırı | Yapılacak ara ödeme; para piyasası fonlarında 17 Eylül 2026’dan önceki gün sonu, diğer fonlarda ise ara ödeme hesaplama tarihinden önceki gün sonu toplam katılma payı değerini aşamaz. |
| Öncelikli Fon Grubu | Ara ödemelere ilk olarak unvanında “para piyasası” ibaresi yer alan yatırım fonlarından başlanır. |
| Fonlar Arası Sıralama | Diğer fonlarda, mevcut dağıtılabilir nakdin toplam ara ödeme yükümlülüğünü karşılama oranı en yüksek olan fondan başlanarak ödeme yapılır. |
| Yatırımcılar Arası Sıralama | Bir fonun nakdi tüm ara ödemelere yetmezse, MKK tarafından hesaplanan ara ödeme tutarı en düşük olan yatırımcıdan başlanarak dağıtım gerçekleştirilir. |
Ara ödeme yapılırken yatırımcının elindeki katılma payları geri alınmaz. Yatırımcı, katılma paylarını muhafaza etmeye devam eder; aldığı ara ödeme tutarı, tasfiye sonunda yapılacak nihai ödemeden mahsup edilir.
TEFAS’ta Bloke Kalan Emirler (PBLK), Ödeme Yasakları ve İhtiyari İade
Gerçekleşmeyen Satış Talimatlarının (PBLK) Hukuki Statüsü
Krizin ilk günlerinde en büyük belirsizlik, 17 Eylül 2026 ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) üzerinden satış (fona iade) emri vermesine rağmen fonun temerrüde düşmesi veya fiyat açıklamaması sebebiyle işlemi takasta gerçekleşmeyen yatırımcılar açısından yaşanmıştır. Bu yatırımcıların payları sistemde bloke (PBLK) statüsünde kaldığı için ne nakde ulaşabilmişler ne de tam anlamıyla serbest pay sahibi olarak görünmüşlerdir.
7596 sayılı Kanun’un 3. maddesinin 5. fıkrası bu hukuki boşluğu net biçimde gidermiştir: 17 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS’a iletilen ancak fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleşmeyen satış talimatlarında payları bloke edilen (PBLK) yatırımcılar da doğrudan “fon pay sahibi” sayılır ve ara ödeme ile nihai tasfiye ödemelerinden eşit şekilde yararlanır.
Piyasa Dolandırıcılığı (SPKn m. 107) Kapsamında Ödeme Yasağı
Kanun koyucu, fonların içinin boşaltılmasına veya suni fiyat oluşturulmasına sebebiyet veren kişilerin tasfiye masasından pay almasını açıkça yasaklamıştır. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun;
- 104. maddesi (Piyasa bozucu eylemler),
- 106. maddesi (Bilgi suistimali / içeriden öğrenenlerin ticareti),
- 107. maddesi (Piyasa dolandırıcılığı / manipülasyon)
kapsamındaki fiilleri işlediği ya da bu kişilerle birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen gerçek ve tüzel kişilere, katılma payı sahibi olsalar dahi tasfiye veya geri kazanım hesaplarından hiçbir ödeme yapılmaz. Şüphesiz SPK’nın bu yöndeki tespiti idari bir işlem niteliğinde olduğundan, hakkında haksız tespit yapıldığını iddia eden yatırımcıların idari yargıda iptal davası açma hakkı saklıdır.
Fazla Kazanç Elde Edenler İçin “İhtiyari İade” Mekanizması
Tasfiye kararından önce fondan ayr져 (paylarını satarak) enflasyonla güncellenmiş anaparasının üzerinde fahiş getiri elde etmiş olanlar ile manipülasyona konu paylardan kazanç sağlayanlar için zorunlu bir geri alma yerine “genel hisse iade hesabı” üzerinden isteğe bağlı (ihtiyari) iade imkânı tanınmıştır. Bu hesaba yatırılan tutarlar, öncelikle para piyasası fonlarındaki ve net yatırımı 1 milyon TL’nin altında bulunan küçük yatırımcıların ödemelerinde kullanılır.
Fon Zararlarında Şahsi Sorumluluk, TMSF Takibi ve CMK m. 128 El Koyma Tedbirleri
Fon malvarlığında meydana gelen erimenin yalnız mevcut portföy varlıklarıyla kapatılamayacağı durumlarda, 7596 sayılı Kanun’un 5. ve 6. maddeleri devreye girerek kusurlu kişi ve kurumlar üzerinde ağır bir mali ve cezai takip rejimi kurmaktadır:
- Kusur ve Şahsi Malvarlığı Sorumluluğu: Fonlarda oluşan zarardan birinci derecede fonun kurucusu ve yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumludur. Zararın şirketten tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması hâlinde, SPK denetim raporlarıyla kusuru tespit edilen yöneticiler, imza yetkilileri ve ilişkili gerçek ile tüzel kişiler şahsen sorumlu tutulur.
- 6183 Sayılı Kanun Uyarınca TMSF Takibi: SPK tarafından belirlenen zarar tutarları ve sorumlu listesi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) bildirilir. TMSF, bu alacakları özel hukuk icra yollarıyla değil, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre doğrudan kamu alacağı gücüyle takip ve tahsil eder. Bu işlemlere karşı açılacak idari davalarda yetkili mahkeme İstanbul İdare Mahkemeleridir.
- CMK m. 128 Kapsamında El Koyma ve Müsadere: Yürütülen ceza soruşturması süreçlerinde, SPK uzmanlarınca hazırlanan inceleme raporları 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 128. maddesi uyarınca şüphelilerin taşınmazlarına, banka hesaplarına, kripto varlıklarına ve şirket paylarına el koyma kararı verilebilmesi için aranan teknik uzman raporu hükmündedir.
- Haczedilemez “Geri Kazanım Hesabı”: Soruşturma ve kovuşturmalar neticesinde el konulan veya müsadere edilen malvarlığı değerleri Hazine’ye gelir kaydedilmez; doğrudan mağdur yatırımcılara dağıtılmak üzere TMSF nezdindeki “geri kazanım hesabı”na aktarılır. Bu hesaptaki paralar vergi ve kamu alacakları dâhil olmak üzere hiçbir borç için haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamaz. Tasfiye kapandıktan sonra tahsil edilen tutarlar ise Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) eliyle hak sahiplerine dağıtılır.
Yatırımcıların Tazminat Davası, İdari İptal Davası ve Ceza Soruşturması Hakları
7596 sayılı Kanun ile getirilen tasfiye ve ara ödeme prosedürü, idari nitelikte bir hızlandırılmış tasfiye yoludur; yatırımcıların Anayasa’nın 35. maddesiyle korunan mülkiyet hakkını ve 36. maddesiyle güvence altına alınan hak arama hürriyetini (dava açma hakkını) ortadan kaldırmaz. Kanunun 4/5 ve 7/3 maddeleri, yatırımcının genel hükümlere dayanarak diğer hukuki yollardan tahsilat yapabileceğini, yalnızca mükerrer zenginleşmeyi önlemek amacıyla bu tahsilatların nihai tasfiye ödemesinden mahsup edileceğini açıkça kabul etmiştir.
Yatırımcıların bu süreçte hak kaybına uğramaması için izlemesi gereken hukuki strateji şunları içerir:
- İhtirazi Kayıt ve Feragat Yasağı: Ara ödeme alınırken veya tasfiye bankaları nezdinde işlem yapılırken, portföy yönetim şirketini, yöneticileri ya da aracı kurumları ibra eden, “tüm dava ve talep haklarımdan feragat ediyorum” anlamına gelebilecek hiçbir belge ihtirazi kayıtsız imzalanmamalıdır.
- MKK Hesaplamalarına İtiraz ve İdari Yargı Süresi: MKK tarafından FIFO ve enflasyon endekslemesiyle yapılacak net yatırım tutarı hesaplamasında maddi hata bulunması veya yatırımcının haksız yere ödeme yasağı (SPKn m. 104, 106, 107) listesine alınması hâlinde, işlemin tebliğinden itibaren 60 günlük idari dava açma süresi içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır.
- Özel Hukuk Tazminat Davaları: Yatırımcılar; fon içtüzüğüne ve sermaye piyasası mevzuatına aykırı işlem yapan portföy yönetim şirketine, yatırım komitesi üyelerine, gözetim yükümlülüğünü ihlal eden bağımsız denetim ve saklama kuruluşlarına ve (özellikle yatırımcıyı risk profiline aykırı biçimde yönlendiren veya yanıltıcı bilgi veren) dağıtıcı banka/aracı kurumlara karşı Tazminat Hukuku hükümleri çerçevesinde dava açabilirler.
- Ceza Dosyasına Müşteki Olarak Katılma: Başsavcılıklar nezdinde yürütülen nitelikli dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma ve sermaye piyasası suçlarına ilişkin soruşturmalara “suçtan zarar gören / müşteki” sıfatıyla katılma dilekçesi sunulması, CMK m. 128 uyarınca el konulan varlıkların geri kazanım hesabına aktarılmasını takip etmek açısından hayati önem taşır.
Devam edin
Benzer içerikler
-
Emeklilik ve EYT Sonrası Çalışmada Kıdem Tazminatı
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi (7438 sayılı Kanun) ve olağan emeklilik süreçleriyle birlikte çalışma hayatında en sık karşılaşılan durumlardan biri şudur: İşçinin…
Devamını oku -

Yargı Paketi Meclis Gündeminde: Yeni Düzenlemeler Neleri İçeriyor?
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na 27.11.2025 tarihinde sunulan "Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi", ceza yargılamasından infaz…
Devamını oku -

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu ve Cezası
Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 188. maddesi ve devamında yer alan hükümler, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretine ilişkin suçları kapsamaktadır. Kanun…
Devamını oku



